ایل بهارلو و رابطه اش با دودمان حکومت قره قویونلو یا حاکمانی با گوسفند های سیاه

به قلم:عسگر علیائی کلیان (عماد یاشیل)

تاریخ 1404/5/6

ضمن عرص سلام و درود خدمت شما خوانندگان این سطور،همانطوریکه مستحضرید ایل های ترک زبان کشور هم همانند سایر ایل ها و طوایف کشور تاریخ سازمون در مقاطعی از تاریخ حکمرانی ها و حکومت های زیادی یا دودمان های پر شماری را تشکیل داده اند.

یکی از همین ایل های مقتدر بنام قره قویونلو، قاراقویونلو یا حاکمانی با گوسفندان سیاه با دودمان ترکمان-مسلمان از تاریخ ۷۸۰ تا ۸۷۴ هجری،قمری یا ۱۳۷۸ تا ۱۴۶۹ میلادی بر بخش هایی از ایران،آناتولی و قفقاز حکمرانی می نمودند.

قاراقویونلوها بنا بر روایات متقن از قبیله یوا به ویژه از طوایف مختلف ایل باهارلی (بهارلو) بودند که پس از حمله مغول ها سرزمین های خود را در حوالی دریاچه خوارزم ترک و سپس به ایران نقل و مکان نمودند.

بطوریکه هر طایفه ای از آنها در مناطق مختلفی از کشور ما سکونت یافته و پس با انقراص حکومت ایلخانیان یا ایلخانان مغول از شرایط سیاسی، اجتماعی بدست آمده نهایت استفاده را به عمل آورده ودولت مقتدری را در آن برهه از تاریخ تشکیل دادند.

مرکزیت اصلی دودمان قره قویونلو ها شمال شرقی دریاچه وان می باشد.

نام‌ قره قویونلو ها یا حاکمانی با گوسفند های سیاه نخستین بار پیش از دودمان یا سلسله صفویان مطرح شده است.

ابتدا تحت فرمان دودمان مغولی جلایری یا جلایریان در تبریز و بغداد استقرار داشتند و سپس در سال ۱۳۷۵ هجری،قمری قره یوسف رهبر قره قویونلوها شورشی بر علیه آنها آغاز کرده و سپس استقلال خود را اعلام نمودند.

ابتدا کنترل آذربایجان،موصل و بغداد را در دست داشتند و در سال ۱۴۰۰ میلادی

تیموریان قره یوسف را شکست داده و نامبرده به مصر متواری گشت.

سپس در سال ۱۴۰۶ میلادی او با کمک حاکمان مصر به عبارتی دودمان مملوک ها مجددآ کنترل تبریز را بدست آورد.

دولت قره قویونلو ها در بخش های مهمی از سرزمین کنونی ایران از جمله کرمان، فارس،

خوزستان و هرات با اقتدار تمام حکمرانی می نمودند.

آخرین حاکم دودمان قره قویونلو ها هم جهانشاه قاراقویونلو یا قره قویونلو بود.

در سال ۱۴۷۸ میلادی اوزون حسن دودمان قره قویونلو ها را شکست داده و سلسله آغ قویونلو یا آق قویونلو یا حاکمانی با مالکیت گوسفند سفید ها را بنیان نهادند.

شایان ذکر هست در حال حاضر فرزندان ایل بهارلو از اسلاف دودمان قره قویونلو ها در استان های همدان،اصفهان، چهار محال و بختیاری، فارس و ... پراکنده می باشند.

ایل بهارلو از مهمترین ایل های ترک زبان کشور و سردمداران دودمان یا حکومت قره قویونلو ها محسوب می گشتند.

ایل باهارلی(بهارلو) نقش پر رنگی در تاریخ کشور داشته و همچنین در زمان صفویان هم عضو اتحادیه قزلباشان بوده و منشأ خدمات فروانی به این مرز و بوم بوده اند.

همچنین در شهرستان های:فریدن،سامان، یزدانشهر،یان چشمه،قروه،بهار،دشت مغان، بوئین و میاندشت،نجف آباد،،هفت گل،داراب، فیروزآباد،تهران،آذربایجانشرقی،آذربایجان غربی ،کرمان،خراسان بزرگ،روستای کیکاور استان فارس و مناطق زیادی از کشور دوست داشتنی مون در حال حاضر بازماندگان ایل بهارلو زندگی می نمایند.

و از طرفی در شهرستان آغدام جمهوری آذربایجان و همچنین کشور عراق برخی طایفه های ایل بهارلو یافت می شوند.

در جمهوری ترکیه بالاخص استان دیاربکر از طایفه هائ مختلف این ایل وجود دارند.

برخی روایت ها اضمحلال حکومت قره قویونلو ها را در جنگ با گورکانیان و شکست آنها از سلطان حسین گورکانی در گرگان دانسته و همانطوریکه قبلا عنوان نمودم برخی هم شکست آنها از آق قویونلو ها روایت می نمایند.

چون در چندین جبهه در جنگ و نبرد بودند.

پل زمان خان شهرستان سامان هم توسط خان بهارلو ساخته شده است.

علت مهاجرت ترکان ایل بهارلو به منطقه سامان،فریدن را به خاطر موقعیت استراتژیک و همچنین سوق الجیشی بودن اون منطقه می توان بر شمرد.

ضمنا پادشاهان صفوی هم همواره از ایل بهارلو حمایت و پشتیبانی می نمودند.